भारतात किती उच्च न्यायालये आहेत आणि त्यांची स्थापना कधी झाली?

घटनेच्या कलम 214 नुसार प्रत्येक राज्यासाठी उच्च न्यायालयाची तरतूद आहे. राज्य पातळीवरील सर्वात कडक न्यायिक शक्ती देशातील उच्च न्यायालयाकडे आहे. पण तुम्हाला माहिती आहे का की भारतात किती उच्च न्यायालये आहेत आणि ती कुठे आहेत? त्यांची स्थापना कधी झाली? इ. चला या लेखाद्वारे अभ्यास करूया.

शासन व्यवस्था सुरळीतपणे चालवण्यात कोणत्याही देशाच्या न्यायव्यवस्थेचा हातखंडा असतो हे आपल्या सर्वांना माहीत आहे. त्या देशातील जनतेला किती स्वातंत्र्य आहे हे न्यायपालिकेच्या संघटनेवरूनच दिसून येते. भारत हा लोकशाही देश आहे आणि अशा परिस्थितीत स्वतंत्र न्यायव्यवस्था असणे अत्यावश्यक आहे. आम्ही तुम्हाला सांगतो की भारताची न्यायव्यवस्था अतिशय सुव्यवस्थित आहे. वरपासून खालपर्यंत न्यायालये पूर्णपणे एकमेकांशी संबंधित आहेत.

तुम्हाला माहिती आहे का की, भारताची न्यायव्यवस्था इंग्लंडच्या न्यायव्यवस्थेनुसार आयोजित केली गेली आहे पण त्यासोबतच इतर प्रमुख देशांच्या चांगल्या गोष्टीही इथे स्वीकारल्या गेल्या आहेत. राज्य पातळीवरील सर्वात कडक न्यायिक शक्ती देशातील उच्च न्यायालयाकडे आहे. देशात 24 उच्च न्यायालये असून 1 उच्च न्यायालय जानेवारी 2019 पासून कार्यरत झाले. त्यामुळे एकूणच देशातील उच्च न्यायालयांची संख्या 25 आहे. त्यांच्याकडे राज्य, केंद्रशासित प्रदेश किंवा राज्यांच्या गटावर अधिकार क्षेत्र आहे.

सर्वात जुने उच्च न्यायालय 1862 मध्ये कलकत्ता येथे स्थापन करण्यात आले. दिवाणी आणि फौजदारी कनिष्ठ न्यायालये आणि न्यायाधिकरण उच्च न्यायालयाच्या अंतर्गत कार्य करतात. आम्ही तुम्हाला सांगतो की सर्व उच्च न्यायालये भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या अंतर्गत येतात. घटनेच्या कलम 214 नुसार प्रत्येक राज्यासाठी उच्च न्यायालयाची तरतूद आहे.

कलम 231 अन्वये संसदेला दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी उच्च न्यायालये स्थापन करण्याचा अधिकार आहे. कलम 215 नुसार हायकोर्टाला कोर्ट ऑफ रेकॉर्ड म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. प्रत्येक उच्च न्यायालयात एक मुख्य न्यायाधीश आणि राष्ट्रपती नियुक्त इतर न्यायाधीश असतात. पण तुम्हाला माहिती आहे का की भारतात किती उच्च न्यायालये आहेत आणि ती कुठे आहेत? बघूया.

◆भारतातील उच्च न्यायालयांची यादी:

● आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालय :

●त्रिपुरा उच्च न्यायालय

●मणिपूर उच्च न्यायालय

●मेघालय उच्च न्यायालय

●झारखंड उच्च न्यायालय

●उत्तराखंड उच्च न्यायालय

●छत्तीसगड उच्च न्यायालय

●सिक्कीम उच्च न्यायालय

●हिमाचल प्रदेश उच्च न्यायालय

●दिल्ली उच्च न्यायालय

●गुजरात उच्च न्यायालय

●केरळ उच्च न्यायालय

●तेलंगणा उच्च न्यायालय

●राजस्थान उच्च न्यायालय

●गुवाहाटी उच्च न्यायालय

●ओरिसा (ओडिशा) उच्च न्यायालय

●पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालय

●मध्य प्रदेश उच्च न्यायालय

●जम्मू आणि काश्मीर उच्च न्यायालयाची

●पाटणा उच्च न्यायालय

●कर्नाटक उच्च न्यायालय

●अलाहाबाद उच्च न्यायालय

●कोलकाता उच्च न्यायालय

●मुंबई उच्च न्यायालय

●चेन्नई उच्च न्यायालय