नमस्कार मित्रांनो. आपण आपल्या इन्फोईन मराठी या वेबसाइट आणि फेसबुक पेज वर दररोज नवनवीन आणि रंजक माहिती आपल्या वाचकांसाठी घेऊन येतो. ही माहिती सध्या, सोप्या आणि समजेल अश्या भाषेत देण्याचा आमचा प्रयत्न असतो. आज देखील आपणासाठी आम्ही एका खास विषयावर रंजक माहिती घेऊन आलो आहेत, त्यामुळे लेख शेवटपर्यंत वाचा.
समुद्राचे पाणी खारट का असते? हा प्रश्न कधी ना कधी तुमच्या मनात नक्कीच आला असेल आणि आज आम्ही तुम्हाला याच प्रश्नाचे उत्तर सांगणार आहोत. पाण्याशिवाय जीवनाची कल्पनाही करता येणार नाही. जगातील अनेक प्राणी पाण्यात राहून जीवन जगत आहेत. केवळ गोड पाणी मानवासाठी उपयुक्त आहे, समुद्राचे पाणी खारट असल्याने मानव हे पाणी पिण्यासाठी वापरू शकत नाही. जर समुद्राचे पाणी खारट नसते, तर आज आपल्याला पिण्याच्या पाण्याची कमतरता भासली नसती, परंतु जगातील बहुतांश पाणी खारट असल्यामुळे आपण पिण्यासाठी फक्त काही टक्के पाणी वापरू शकतो.
समुद्राचे पाणी खारट असते हे जवळपास आपल्या सर्वांनाच माहीत आहे, पण ते खारट का असते, त्यामागील कारण फार कमी लोकांना माहीत आहे. तुम्हाला माहिती असेल की नद्यांचे पाणी समुद्रात जाते आणि समुद्रात गेल्यावर पाण्याचे बाष्पीभवन होऊन ते ढगांच्या रूपात वर जाते आणि हे ढग पावसाच्या रूपात जमिनीवर पडतात. समुद्रात परत जाते, अशा प्रकारे पाण्याचे चक्र चालू राहते.
आता तुम्हाला हे जाणून घ्यायचे असेल की या चक्रात पाण्यामध्ये मीठ कुठे विरघळते, जे समुद्राचे पाणी खारट होते? जेव्हा पाऊस पडतो तेव्हा पावसाचे पाणी हवेतील कार्बन डायऑक्साइड, सल्फर डायऑक्साइड आणि नायट्रोजन ऑक्साईड यांसारख्या वायूंच्या संपर्कात येते. त्यामुळे पावसाचे पाणी थोडे अम्लीय म्हणजेच खारट होते. पाण्याचा हा खराटपणा खूप कमी प्रमाणात असतो जो आपल्याला जास्त जाणवत नाही. हे पाणी पुढे जमिनीवरून, खडकावरून वाहत नदीत मिसळते.
नद्यांचे हे पाणी समुद्रापर्यंत पोहोचते, अशा प्रकारे ही प्रक्रिया लाखो वर्षांपासून सुरू आहे. समुद्रात ज्वालामुखी देखील आहेत, ज्यामुळे लावा, क्लोरीन, सल्फर डायऑक्साइड इत्यादी वायू तयार होतात. अशा रीतीने नद्यांमधून येणारे क्षार आणि समुद्रात निर्माण होणाऱ्या क्षारांमुळे समुद्राचे पाणी क्षारयुक्त असल्याचे आपल्याला आढळते.
जेव्हा सूर्याच्या उष्णतेमुळे समुद्रातील पाण्याचे बाष्पीभवन होते तेव्हा ते ढग बनून वर जाते परंतु पाण्यातील क्षारांचे बाष्पीभवन होते नाही. नदीवाटे वाहत आलेले क्षार, समुद्रातील ज्वालामुखीमुळे समुद्रात साचलेले क्षार हे समुद्रातच राहतात. बाष्पीभवन झालेले पाणी पूर्णपणे शुद्ध असते. हे शुद्ध पाणी ढगांचे रूप धारण करते, जे नंतर पावसाच्या रूपात जमिनीवर पडते. अशाप्रकारे समुद्राचे शुद्ध पाणी आकाशात जाते, परंतु क्षार समुद्रातच राहतात, या प्रक्रियेमुळे लाखो वर्षे समुद्राचे पाणी खारे राहते.
आता तुम्ही विचार करत असाल की अशा प्रकारे समुद्राचे पाणी अधिक खारट होत जाईल, परंतु असे नाही की अशा अनेक प्रक्रिया समुद्रात होत राहतात, ज्यामुळे समुद्राचे पाणी स्केल असलेल्या प्राण्यांप्रमाणे फारसे खारट नसते. ते समुद्रात उपस्थित असलेले मीठ त्यांचे कवच तयार करण्यासाठी वापरतात. जेव्हा हे स्केल-बेअरिंग समुद्री जीव मरतात, बर्याच काळानंतर त्यांचे शरीर चुनखडी बनते, तेव्हा हे चुनखडी समुद्रातील हालचाली दरम्यान समुद्राच्या पृष्ठभागावर येतात. हा चुना खणून घरात वापरण्यासाठी योग्य बनवला जातो, तोच चुना आपण घरात वापरतो. त्यामुळे ही प्रक्रिया अशीच अखंड चालू राहते.
तर आता तुम्हाला समुद्राचे पाणी खारट का आहे हे कळले असेल, तुमच्या माहितीसाठी आम्ही तुम्हाला सांगतो की समुद्रात 3.5 टक्के मीठ असते, म्हणजेच समुद्राच्या 100 ग्रॅम पाण्यात 3.5 ग्रॅम पाण्यात मीठ असते. यामुळे आपल्याला समुद्राचे पाणी खारे वाटते, काही क्षार नद्यांमधून येतात, तर काही क्षार हे ज्वालामुखीतून निघणाऱ्या खडक आणि वायूंच्या क्रियेने समुद्रातच तयार होतात.
सूचना: वरील माहिती उपलब्ध माहितीचा अभ्यास करून तसेच वेगवेगळ्या इंटरनेट स्रोतांचा अभ्यास करून प्रदर्शित करण्यात आलेली आहे. सदर माहिती हि सामान्य जनतेमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी प्रदर्शित करण्यात आली आहे या माहितीमध्ये काही त्रुटी आढळ्यास त्यास मानवी चूक मानले जावे.
सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल. लेख आपल्या मित्र, मैत्रिणींना पाठवण्यासाठी उपलब्ध पर्यायांचा वापर करून जरूर शेअर करा.
