यंदाच्या उष्णतेने जगातील सर्व विक्रम मोडीत काढले आहेत. भारतीय उपखंडात मान्सूनच्या पावसामुळे पुराने कहर केला आहे. जगभरात झपाट्याने वाढणाऱ्या ग्लोबल वॉर्मिंगचा हा परिणाम असल्याचे तज्ज्ञ सांगत आहेत.
आता ग्लोबल वॉर्मिंगच्या या परिणामाचे एक उदाहरण आपापसात सीमा वाटणाऱ्या देशांमध्ये समोर आले आहे. भयंकर उष्णतेच्या लाटेशी झुंज देत असलेल्या चीनचे सर्वात मोठे पोयांग सरोवर वाढत्या तापमानामुळे कोरडे पडले आहे, तर पाकिस्तानमध्ये रात्रंदिवस पडणाऱ्या पावसामुळे सिंध प्रांतातील सिंधू नदीला पूर आला असून सुमारे 100 किमी परिसराचे तलावात रूपांतर झाले आहे. निसर्गाच्या या कहराचे सॅटेलाइट फोटो अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासाने प्रसिद्ध केले आहेत.
चीन मधील परिस्थिति : पोयांग सरोवर हे चीनच्या जिआंग्शी प्रांतातील सर्वात मोठे गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे, ज्याचा उगम यांग्त्झी नदी आहे. 2002 पासून या तलावाला कधीच दुष्काळाचा फटका बसला नव्हता, मात्र यावेळी उष्णतेच्या लाटेत या तलावात केवळ 25 टक्केच पाणी शिल्लक राहिल्याने दुष्काळाचा फटका बसला आहे. नासाच्या अहवालानुसार, या तलावातील पाण्याची पातळी 6 ऑगस्ट रोजी 11.99 मीटर इतकी नोंदवली गेली होती, जी या तलावातील पाण्याची पातळी कमी होण्याच्या सामान्य दिवसांपेक्षा सुमारे 100 दिवस आधी असल्याचे मानले जाते. या सरोवराचे निरीक्षण करणार्या तज्ञांचे म्हणणे आहे की 1951 मध्ये पाण्याची पातळी नोंदवण्याच्या सुरुवातीपासूनची ही सर्वात कमी पाण्याची पातळी आहे. परंतु, 30 ऑगस्ट रोजी तलावातील पाण्याची पातळी केवळ 8.96 मीटरपर्यंत खाली आल्याने आणखी वाईट परिस्थिती समोर आली.
यावर्षी चीनमध्ये उष्णतेमुळे तापमानाने नवे विक्रम स्थापन केले आहेत. सिचुआन प्रांतातील चोंगकिंग भागात 18 ऑगस्ट रोजी तापमान 45 डिग्री सेल्सियस नोंदवले गेले, जे 1961 नंतरचे नवीन उष्णतेचे रेकॉर्ड आहे. देशातील सुमारे 70 शहरांमध्ये प्रथमच तापमानाने 40 अंशांचा टप्पा ओलांडला आहे. हवामानशास्त्रज्ञ मॅक्सिमिलियानो हेरेराच्या मते, यावेळी उष्णतेची लाट चीनमध्ये सर्वात भयंकर कहर घडवत आहे.
चीनमधील सुमारे 66 नद्या पूर्णपणे कोरड्या पडल्या आहेत, तर सर्वात मोठ्या नदीच्या काही भागांमध्ये, यांग्त्झीने 1865 नंतरची सर्वात कमी पाण्याची पातळी नोंदवली आहे. चीनची पिके उद्ध्वस्त झाली असून अन्न संकटाचा धोका आहे. या कारणास्तव, 19 ऑगस्ट रोजी चीनने 9 वर्षांनंतर प्रथमच राष्ट्रीय दुष्काळ जाहीर केला आहे. देशातील सुमारे 433,000 हेक्टर पिके नष्ट झाल्याचा अंदाज आहे.
पाकिस्तान मधील परिस्थिति : पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतात सिंधू नदीला आलेल्या भीषण पुरामुळे १०० किमीचा परिसर तलावात बदलला आहे. त्याचा फोटो NASA च्या MODIS उपग्रह केंद्राने 28 ऑगस्ट रोजी घेतला होता, ज्यामध्ये पुरामुळे तलावातील बदललेला भाग स्पष्टपणे दिसत आहे. हा भाग पूर्वी शेतजमीन होता. पाकिस्तानच्या राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाच्या आकडेवारीनुसार, पुरामुळे देशभरात सुमारे 33 लाख लोक बेघर झाले आहेत, तर 10 लाखांहून अधिक घरे उद्ध्वस्त झाली आहेत.
पाकिस्तानातील पंजाब, सिंध, बलुचिस्तान, खैबर पख्तुनख्वा प्रांतात सुमारे 10,000 चौरस किलोमीटर परिसरात पसरलेल्या पुरामुळे 1,100 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. रिलीफवेबच्या आकडेवारीनुसार, आतापर्यंत 7 लाखांहून अधिक पाळीव प्राणी मरण पावले आहेत, तर 2 दशलक्ष एकर पिके नष्ट झाली आहेत. देशात 150 पूल आणि 3,500 किमी रस्ते उद्ध्वस्त झाले आहेत.
आकडेवारीनुसार, पाकिस्तानातील पुराचा कहर यावरून समजू शकतो की एकट्या बलुचिस्तान आणि सिंध प्रांतातील सरासरी पावसाने गेल्या 30 वर्षांचे रेकॉर्ड मोडले आहेत. यंदा पावसाळ्यात सरासरीपेक्षा पाच ते सहा पट अधिक पाणीसाठा झाला आहे. पावसाच्या या कहरामुळे जीवनावश्यक वस्तूंचाही तुटवडा निर्माण झाला आहे. फळे आणि भाज्यांचे भाव 100 पटीने वाढले आहेत. टोमॅटोच्या दरात किलोमागे 500 रुपयांनी, कांद्याच्या दरात 400 रुपयांनी तर बटाट्याच्या दरात 120 रुपयांनी वाढ झाली आहे.
पाकिस्तानचे संकट इथेच संपणार नाही. न्यूज इंटरनॅशनलच्या रिपोर्टनुसार, पाकिस्तानच्या हवामान खात्याने सप्टेंबर महिन्यातही सामान्यपेक्षा जास्त पाऊस पडण्याचा इशारा दिला आहे. पीएमडीचा अंदाज आहे की सध्या ला-निना प्रभाव वाढत आहे आणि सप्टेंबर महिन्यात हळूहळू कमकुवत होईल. त्यामुळे सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.
