नमस्कार मित्रांनो. आपण आपल्या इन्फोईन मराठी या वेबसाइट आणि फेसबुक पेज वर दररोज नवनवीन आणि रंजक माहिती आपल्या वाचकांसाठी घेऊन येतो. ही माहिती सध्या, सोप्या आणि समजेल अश्या भाषेत देण्याचा आमचा प्रयत्न असतो. आज देखील आपणासाठी आम्ही एका खास विषयावर रंजक माहिती घेऊन आलो आहेत, त्यामुळे लेख शेवटपर्यंत वाचा.
आपल्या राष्ट्रीय पक्षी मोराचा नाच हा पावसाळ्याचा समानार्थी शब्द बनला आहे. पंचतंत्रापासून पौराणिक कथांपर्यंत सर्वत्र मोराचे वर्णन आहे. मोराच्या पिसांचा जाड निळा आणि हिरवा रंग हे या पक्ष्याच्या कौतुकाचे मध्यवर्ती कारण बनले आहे. सुंदर पंख असलेला मोर, जो त्याच्या प्रजातीचा नर आहे, अनेकदा मादी समजला जातो. वास्तविक, बर्याच शास्त्रज्ञांच्या मते नराचे हे आकर्षक रूप या पक्ष्याला अधिक सोबती मिळवण्यास मदत करते.
मोराची पिसे 5-6 फूट लांब असू शकतात. त्यांची रचना डोळ्यांच्या आकारासारखी असते जी बहुतेक वेळा निळ्या, लाल आणि सोनेरी रंगांमध्ये आढळतात. हे पंख इतके लांब असूनही मोर कमी अंतरापर्यंत उडू शकतात. रात्रीच्या वेळी ते झाडांवर आढळतात आणि धोक्याच्या वेळी या नाजूक पिसांचा खूप उपयोग होतो.
1963 मध्ये मोराला राष्ट्रीय पक्ष्याचा दर्जा देण्यात आला. या सन्मानाचे कारण केवळ मोराचा सुंदर आकार नव्हता, तर त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे त्याचे ऐतिहासिक आणि धार्मिक मूल्य होते. दुसरे कारण म्हणजे मोर संपूर्ण भारतात आढळतो आणि त्याच्या विविधतेमुळे प्रत्येकजण त्याला ओळखू शकतो.
अनेक धर्मांमध्ये मोराचे महत्त्व अधिक आहे. प्राचीन काळी मोर ख्रिश्चन धर्मात अमरत्वाचे प्रतिनिधित्व करत असे. संस्कृतमध्ये मयूर म्हणून ओळखला जाणारा हा पक्षी, हिंदू देवता कार्तिकेय याचे वाहन आहे. हिंदूं धर्मात भगवान श्रीकृष्णाचा संबंधही मोराशी आहे. एका पौराणिक कथेनुसार, एकदा भगवान कृष्णाने आपली बासरी वाजवली, तेव्हा सर्व मोर नाचू लागले.
तेव्हा मोरांच्या राजाने कृष्णाचे आभार मानले आणि मागणी केली की भगवान श्रीकृष्णाने नेहमी आपले एक पिस परिधान करावे, म्हणून भगवान श्रीकृष्ण यांनी त्यांच्या सर्व कलाकृतींमध्ये आणि चित्रांमध्ये निश्चितपणे डोक्यावर मोरपंख परिधान केलेला दिसतो. इस्लाममध्येही मोराचे पिसे स्वर्गाशी संबंधित आहेत. बरेच लोक कुराणमध्ये मोराची पिसे आणि गुलाबाच्या पाकळ्या ठेवतात.
मोराविषयी अनेक दंतकथाही प्रसिद्ध आहेत. अनेक घरांमध्ये लोक अजूनही मोराची पिसे ठेवतात. असे मानले जाते की हे पंख कुटुंबातील सदस्यांच्या जीवनात नशीब आणि समृद्धी देतात. काही लोकांचा असाही विश्वास आहे की मोराची पिसे ठेवल्याने कोणत्याही कीटकांचा घरात प्रवेश होणार नाही. इतिहासात राजे-सम्राटांनीही मोरांना आपल्या बागांमध्ये ठेवले होते. आधुनिक कांचीपुरम सिल्क साड्यांपासून ते मेहंदीच्या डिझाईन्सपर्यंतच्या डिझाईन्समध्ये आपल्या राष्ट्रीय पक्ष्याचे अनोखे रूप अनेकदा दिसते. हे सर्व मोराच्या लोकप्रियतेचा दाखला आहे.
सामान्यतः असे मानले जाते की भारताचा राष्ट्रीय पक्षी पावसाचा अंदाज बांधू शकतो. पाऊस येण्याआधी तो पंख पसरून नाचतो हे पाहून कल्पना येते. दुर्दैवाने, हा निव्वळ योगायोग आहे. मोरांचा रंगीबेरंगी पिसारा पसरवण्याचे आणि नाचण्याचे खरे कारण म्हणजे संभाव्य जोडीदाराला आकर्षित करणे. हे ‘नृत्य’ हा त्यांच्या नैसर्गिक प्रणयविधीचा भाग आहे. वीण हंगाम सहसा वार्षिक पावसाळी हंगामाशी जुळतो, म्हणूनच लोकांनी अनेकदा दोन घटना एकत्र घडताना पाहिल्या आहेत.
मोर हिरवीगार जंगले आणि शेतांजवळ राहतात. मोरचे आवडते खाद्य हे कीटक, आणि अन्न धान्य आहे. आपल्यापैकी बर्याच लोकांना हे जाणून आश्चर्य वाटेल की मोर हा शाकाहारी नसून मांसाहारी आहे. मोर छोटे साप, पाल, सरडा देखील खातो. यामुळेच घरामद्धे पालींचा वावर वाढल्यास मोरचे पीस ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. राष्ट्रीय पक्षी असल्यामुळे मोरांचे संरक्षण करणे आपले कर्तव्य आहे.
सूचना: वरील माहिती उपलब्ध माहितीचा अभ्यास करून तसेच वेगवेगळ्या इंटरनेट स्रोतांचा अभ्यास करून प्रदर्शित करण्यात आलेली आहे. सदर माहिती हि सामान्य जनतेमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी प्रदर्शित करण्यात आली आहे या माहितीमध्ये काही त्रुटी आढळ्यास त्यास मानवी चूक मानले जावे.
सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल. लेख आपल्या मित्र, मैत्रिणींना पाठवण्यासाठी उपलब्ध पर्यायांचा वापर करून जरूर शेअर करा.
