तुम्हाला टोल टॅक्समधून दिलासा मिळणार नाही, पण टोल प्लाझावर ट्राफिक मध्ये थांबण्याच्या त्रासातून नक्कीच दिलासा मिळेल. रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय लवकरच सर्व टोल प्लाझा आणि टोल वसूलीसाठीचे तंत्रज्ञान बदलणार आहे. ही योजना राबवण्यासाठी पायलट प्रोजेक्ट सुरू आहे. रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या म्हणण्यानुसार, भारतातील राष्ट्रीय महामार्गावरील टोल प्लाझा हटवण्याच्या योजनेवर सरकार पुढे जात आहे. ही योजना लागू झाल्यानंतर वाहनांच्या नंबर प्लेटच्या कॅमेऱ्यातून क्लिक केल्या जाणाऱ्या फोटोसह त्यांच्या बँक खात्यातून टोलचे पैसे कापले जातील.
2019 पासून तयारी सुरू होती : केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी म्हणाले, “2019 मध्ये आम्ही एक नियम केला की वाहने ही कंपनीने बसवलेल्या नंबरप्लेटसह येतील. त्यामुळे गेल्या चार वर्षांत आलेल्या गाड्यांच्या नंबरप्लेट वेगवेगळ्या असतील.” आता टोल प्लाझा हटवण्याची आणि कॅमेरे बसवण्याची योजना आहे, जे या नंबर प्लेट्स वाचतील आणि टोल थेट बँक खात्यातून कापला जाईल, असे गडकरी म्हणाले.
सध्या, सुमारे 40,000 कोटी रुपयांच्या एकूण टोलवसुली पैकी 97% रक्कम फास्टॅगद्वारे केली जाते. उर्वरित 3% FASTag वापरत नसल्यामुळे सामान्य टोल दरापेक्षा जास्त पैसे देतात. FASTag सह टोल प्लाझा ओलांडण्यासाठी प्रत्येक वाहनाला अंदाजे 47 सेकंद लागतात. सरकारी आकडेवारी पाहिल्यास, दर तासाला 112 वाहने मॅन्युअल टोल कलेक्शन लेनमधून जातात. त्या तुलनेत 260 हून अधिक वाहने इलेक्ट्रॉनिक टोल कलेक्शन लेनमधून दर तासाला टोल भरतात. पण जेव्हापासून टोलच्या जगात FASTag चा वापर सुरू झाला, तेव्हापासून देशभरातील टोल प्लाझावर वाहतूक सुलभ झाली आहे. मात्र त्यानंतरही टोलनाक्यांवर गर्दी असते. याचे कारण असे की अनेक टोलनाके आहेत ज्यांना ओलांडण्यासाठी चालकाचे प्रमाणीकरण किंवा पडताळणी आवश्यक आहे.
फास्ट टॅग वापरण्यात समस्या : FASTag मध्ये काही समस्या आहेत ज्या 16 फेब्रुवारी 2021 पासून अनिवार्य करण्यात आल्या आहेत. उदाहरणार्थ, हे टॅग वापरून कमी शिल्लक असलेले लोक जेव्हा फास्ट टॅग लेनमध्ये येतात, तेव्हा त्यांना तिथून जाण्यासाठी जास्त वेळ लागतो. यासोबतच दूरवरच्या टोल प्लाझावर इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीची समस्या आहे. यामुळे प्लाझा सर्व्हर कमी शिल्लक FASTag ला सक्रिय FASTag वर वेळेवर अपडेट करू शकत नाही. याशिवाय, रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन (RFID) रीडर आणि टॅग झीज होणे, तसेच FASTag वापरणारे लोक चुकीच्या पद्धतीने वापरतात, FASTag सह समस्या येतात.
नंबर प्लेट रीडरची सुविधा असेल : केंद्रीय परिवहन मंत्रालयाच्या या पथदर्शी प्रकल्पामुळे टोलनाक्यांवरील गर्दी कमी होण्यासोबतच या कामाला गती आणि सुविधा मिळणार आहे. येथे पायलट प्रोजेक्ट म्हणजे छोट्या प्रमाणावर काम सुरू करणे आणि मोठ्या प्रमाणावर अंमलबजावणी करण्यापूर्वी त्याची व्यवहार्यता जाणून घेणे. ऑटोमॅटिक नंबर प्लेट रीडर-एएनपीआर कॅमेरे किंवा नंबर प्लेट रीडर कॅमेऱ्यांच्या वापरामुळे टोलनाक्यांवरील गर्दी आणखी कमी होईल अशी अपेक्षा आहे. परंतु प्रणालीच्या अंमलबजावणीवर बरेच काही अवलंबून असेल.
इंडस्ट्री इनसाइडरच्या मते, “एएनपीआर कॅमेर्याला नंबर प्लेटचे 9 नंबर वाचण्याची सवय आहे आणि जर त्यापेक्षा जास्त म्हणजे नंबर प्लेटवर दुसरे काही लिहिले असेल तर कॅमेरा ते वाचणार नाही. जे आपण सहसा नंबर प्लेटवर करतो. देशातील बहुतेक वाहने.” चाचण्यांमध्ये असे दिसून आले आहे की नंबर प्लेटवर जे काही लिहिले आहे त्यातील 10 टक्के कॅमेरा वाचू शकत नाही. कारण त्या नंबर प्लेट्सवर 9 शब्द आणि संख्यांव्यतिरिक्त मजकूर असतो. फास्टॅग आणि जीपीएस टोलसह नवीन प्रकल्पांसह अशा प्रणाली लागू केल्या जाऊ शकतात असे ते म्हणतात. ते म्हणाले, “भारतासारख्या देशात, आम्हाला किमान महसूल तोटा सुनिश्चित करण्यासाठी एकापेक्षा जास्त प्रणालींची आवश्यकता असेल.”
